Drukontlasting

De druk op het ulcus verlichten is een belangrijk onderdeel van de wondzorg. Immers, zonder enige poging tot drukontlasting heeft wondzorg weinig tot geen zin. Hulpmiddelen zoals krukken of een rolstoel dragen bij tot de meest doeltreffende aanpak, namelijk het vermijden van gewicht op de wond. Dit is in de meeste gevallen moeilijk te verwezenlijken. In het beste geval schroeven patiënten hun activiteiten terug, vooral wanneer ze met een mogelijke chronische wond dreigen te moeten leven. Luisteren naar de patiënt en tot een haalbare behandeling komen is uiteraard de beste aanpak van dit probleem. Een volledige drukontlasting (m.a.w. geen enkele druk op het wondgebied) is met de meeste hulpmiddelen moeilijk te verwezenlijken. In het bijzonder wanneer het gewicht dragende plaatsen op de voet betreft, is een drukvermindering het meest ‘realistische’ streefdoel.

 

Helaas is er niet veel onderzoeksliteratuur beschikbaar waarin veelgebruikte oplossingen voor dit probleem met elkaar worden vergeleken. De International Working Group on the Diabetic Foot6,7 beveelt echter aan om een 'total contact'-gips (TCC, total contact cast) te overwegen bij de behandeling van neuropathische, niet-geïnfecteerde, niet-ischemische plantaire diabetische voetulcera. Gezien het beschikbare bewijsmateriaal wordt deze aanpak vaak beschouwd als de gulden regel. Verder adviseert deze groep gipsschoenen en gipslaarzen als mogelijke alternatieven.
In geval van neuro-ischemische ulceratie is een de Scotchcast laars ook een optie13. Meer recent werden technieken met synthetische semiharde gips, waaronder het gebruik van een gipskous of onderbeengips, onderzocht als alternatief voor zowel neuropathische als neuro-ischemische voetulcera4. Momenteel wordt er niet aanbevolen om zelfklevende vilt opvulling (padding) die rechtstreeks op de huid wordt bevestigd, te gebruiken bij de behandeling van voetulcera wegens het risico op infectie.

Afneembare walkers zijn een alternatief voor gipstechnieken. Doordat ze echter afneembaar zijn, zijn ze minder doeltreffend en daarom beveelt de IWGDF aan om deze walkers ‘niet-afneembaar’ te maken zodat de genezingsgraad vergelijkbaar is met die van de TCC.

Bij actieve ulceratie wordt therapeutisch schoeisel (bv. in de handel verkrijgbaar of op maat gemaakt ‘orthopedisch’ schoeisel) niet aangeraden, maar in erg complexe gevallen is het vaak de enige mogelijke aanpak. Een alternatief is een op maat gemaakte afneembare walker in gevallen van ernstige vervorming en sterk gewijzigde biomechanica van voet en been.

De uiteindelijk gekozen methode van drukontlasting of -verlichting zal afhangen van de beschikbare feiten en verschillende factoren, waaronder gebruiksgemak, veiligheid en geschiktheid voor alle activiteiten (bv. in bed liggen, zitten en zich verplaatsen). Uiteindelijk moet de gekozen aanpak passen bij de verbandkeuze. Verbanden helpen wel de voet beschermen, maar zorgen niet voor drukontlasting.